Jachu i Gośka

Tematy

• 1. macocha
  2. podróż
  3. relacje
  4. akceptacja
  5. rodzeństwo
  6. dom
  7. zmiana
  8. rodzina
  9. bohaterka
  10. dziecko
  11. bunt
  12. rozwód

• Obsada

  Jachu, Gośka, Tata, Agata, Wilk, Świnia, Wróżka, Macoszki I, II i III, Polny Zegar

• Streszczenie

  Gośka i jej młodszy brat Jachu leżą w łóżkach. Ciemno, słyszymy ich dziecięce głosy. Siostra opowiada bratu bajkę o Jasiu i Małgosi, którzy po rozstaniu mieszkali na zmianę u mamy i taty. W bajce do taty wprowadza się zła macocha, która chce się pozbyć dzieci. Jachu nie chce słuchać bajki. Okazuje się, że dzieci są w analogicznej sytuacji. Jutro mają wraz z tatą po raz pierwszy odwiedzić jego nową partnerkę Agatę. Gośka spodziewa się najgorszego. Stwierdza jednak, że mają już osiem i dwanaście lat – są więc duzi i na pewno poradzą sobie z nową sytuacją. Od dzisiaj jesteśmy dorośli, mówią.

  W kolejnej scenie jesteśmy w samochodzie razem z dziećmi i ich ojcem. Podróż nie idzie najlepiej. Gośka wyraża swoje niezadowolenie z wycieczki do Agaty, co prowadzi do dyskusji między nią a ojcem. Jachu, ostrzeżony przez starszą siostrę, wyrzuca przez okno swoje skarby: malowane kamyki – pamiątki z wydarzeń, które były dla niego ważne lub trudne.

  Po dotarciu na miejsce sytuacja wcale się nie poprawia. Dziewczyna wyraża żal, że w ich życiu pojawiła się macocha. W otoczonym lasem domku dochodzi do zamieszania, w wyniku którego Gośka wybiega przez tylne drzwi. Ojciec dzieci zostaje z przestraszonym i skaleczonym Jachem, podczas gdy Agata wybiega do lasu na poszukiwanie dziewczynki.

  Przez następną część sztuki towarzyszymy Gośce w jej drodze przez las. Z początku bohaterka zamierza dotrzeć do swojej mamy, jednak przewiduje, że ona też jej nie zrozumie. Podczas gdy las robi się coraz bardziej niepokojący, Gośka znajduje biedronkę – jeden z kamyków wyrzuconych przez Jacha. To sprawia, że postanawia wrócić do swojego brata, który na pewno jej potrzebuje.

  W podróży przez knieję orientujemy się wraz z bohaterką, że to wcale nie jest zwykły las. Gośka trafiła do miejsca zamieszkiwanego przez postaci z bajek. Będąc bohaterką opowieści, którą sama sobie opowiedziała – historii o rodzeństwie i złej macosze – doświadcza trzech spotkań.

  W spotkaniu z Wilkiem „Czerwonego kapturka” (który okazuje się nie być taki groźny) dziewczyna dowiaduje się, że jeśli nie opuści lasu przed zachodem słońca, może utknąć w nim na zawsze – w nieswojej bajce. Po uwolnieniu Wilka od wbitego w jego łapę kamyka Jacha, rusza dalej.

  Spotyka Świnię z bajki o trzech świnkach, z którą rozmawia o swoim problemie z macochą. Świnia proponuje jej swój sposób na pokonanie problemów – schowanie się przed nimi w jakimś bezpiecznym miejscu, na przykład murowanej chatce. Gośka jednak zastanawia się, czy zamiast chowania się, nie lepsze byłoby stawienie czoła takiemu problemowi.

  W następnym spotkaniu Wróżka z „Kopciuszka” proponuje Gośce rozwiązanie każdego problemu na świecie: księcia. Dziewczyna jednak wie, że go nie chce. Deklaruje, że chce żyć i zmagać się z życiem na własnych warunkach.

  Po znalezieniu trzeciego z kamyków swojego brata, wyrusza na polanę – w miejsce, gdzie zapadają decyzje. Tam po rozmowie, które wskazują dwa możliwe kierunki opowieści o dzieciach i macosze, Gośka decyduje się na drogę, którą chce podążyć. Trafia nad przypominające głęboki staw zwierciadło z bajki o Królewnie Śnieżce. W jego toni dostrzega to, co dzieje się w domu Agaty: jej tatę rozmawiającego z Jachem. Młodszy brat Gośki martwi się o siostrę i o relacje w ich rodzinie. W tym momencie na polanę wbiega Agata. Gośka spotyka się z nową partnerką swojego taty nad zwierciadłem. Przyznaje, że życie nie jest takie proste jak bajki. Wyznaje też, że za szybko oceniła Agatę. Spogląda w toń zwierciadła mówiąc, że jedyne czego chce, to wrócić do swojego brata. Ostatecznie Gośka decyduje się zaufać Agacie – bohaterki chwytają się za ręce i razem skaczą w otchłań zwierciadła.

  W zakończeniu sztuki zastajemy dzieci ponownie w swoich łóżkach. Jachu pyta Gośkę, czy już mogą przestać być dorośli. Siostra się zgadza.

• Przesłanie

  Sztuka Jachu i Gośka to bardzo sprawna transpozycja motywów z bajki o Jasiu i Małgosi na współczesną historię patchworkowej rodziny. Tekst tworzy nieidącą na skróty opowieść o kondycji dziecka wobec zmiany porządku rzeczywistości i relacji wewnątrz rodziny. Opowiada o znanym problemie, oddając głos zarówno doświadczającemu zmiany dziecku, jak i będącej tą zmianą osobie dorosłej.

• Źródło pochodzenia tekstu

  Sztuka powstała w ramach 3. edycji Programu Pisarskiego organizowanego przez Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu.

• Lokalizacja

  Niewidzialne? Antologia polskich sztuk dla młodej widowni – 55. tom w serii „Nowe Sztuki dla Dzieci i Młodzieży” (2025 r.)