Znamy wyniki naboru do 4. edycji Programu pisarskiego!

W ramach Programu dwie, wybrane przez jury, osoby będą miały okazję rozwinąć zgłoszone koncepcje w gotowe sztuki teatralne.

Jury w składzie Marzenna Wiśniewska (przewodnicząca), Katarzyna Lemańska, Justyna Sobczyk oraz Daniel Stachuła do udziału w Programie Pisarskim wybrało następujące osoby: 

• Kamilę Kucię, autorkę koncepcji sztuki teatralnej „To tylko świnka”,
• Macieja Kowalczyka, autora koncepcji sztuki teatralnej  „FAFLAKI”..

Serdecznie gratulujemy!

Osoby autorskie zwycięskich koncepcji wezmą udział w półrocznym Programie pisarskim. W jego ramach rozwiną swoje pomysły na sztuki w gotowe dramaty. Będą miały również okazję do pracy z osobami wspierającymi proces twórczy, ekspertami i ekspertkami z pola teatru, a także wezmą udział w spotkaniach z dziećmi. Powstałe sztuki teatralne zostaną opublikowane w 57. numerze serii Nowe Sztuki dla Dzieci i Młodzieży. Za napisanie tekstów osoby autorskie otrzymają wynagrodzenie w wysokości 6500 zł brutto.

UZASADNIENIE JURY

Kamila Kucia, „To tylko świnka”
W przedstawionej koncepcji i próbce tekstu jury doceniło oryginalne ujęcie tematu zwierzęcych zaświatów oraz powołanie do życia intrygującego głównego bohatera i towarzyszących mu postaci, które reprezentują tzw. małe zwierzęta będące często pierwszymi domowymi pupilami dla dzieci, czyli na przykład tytułowe świnki morskie, chomiki czy rybki. Autorkę pomysłu na sztukę dla odbiorców w wieku wczesnoszkolnym można nazwać ambasadorką najmniejszych zwierząt. Z dużą czułością i zarazem poczuciem humoru zaprasza do refleksji nad poważnymi w konsekwencjach ludzkimi błędami w relacjach z małymi zwierzętami oraz nienachalnie przekazuje wiedzę o ich potrzebach życiowych, których zaspokojenie zapewni im przyjazne i długie życie z ludźmi. Jury docenia to, że Autorka zaproponowała rozwiązania językowe i dramaturgiczne, które nie powielają schematów bajki zwierzęcej, dzięki czemu głos zwierząt jest słyszalny i jednocześnie autonomiczny wobec ludzkiej komunikacji. 

Maciej Kowalczyk, „Faflaki”
W zgłoszonej koncepcji i próbce tekstu jury doceniło pomysł na postaci faflaków, które istnieją na przecięciu codziennego świata współczesnego dziecka w wieku przedszkolnym i jego wrażliwości oraz wyobraźni. Faflaki to postaci o niejasnej ontologii, łączące żywioły komiczny i filozoficzny, i jako takie mają duży potencjał dramaturgiczny w kontekście proponowanych zdarzeń, które eksplorować będą różnice w doświadczaniu czasu przez dzieci i dorosłych, potrzebę dziecięcej samodzielności czy pasję i nudę. Niemniej w centrum tego świata jest dziecięcy bohater i różne sytuacje z jego życia codziennego, które stają się źródłem jego emocji, przemyśleń i wrażeń oraz w których rozwijają się jego relacje z rodzicami i rówieśnikami. 

CHARAKTERYSTYKA 4. EDYCJI PROGRAMU PISARSKIEGO

W 2026 roku Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu po raz czwarty zorganizowało konkursowy nabór do Programu pisarskiego. W tej edycji wpłynęła rekordowa liczba zgłoszeń – 101 koncepcji sztuk teatralnych wraz z fragmentami tekstów. Spośród nich 95 spełniło warunki formalne i podlegało ocenie jury. Wszystkie zgłoszenia opatrzone były wyłącznie godłem. Proces oceny był dwuetapowy.

Na pierwszym etapie prac Jury zapoznało się z koncepcjami sztuki, które były ujęte w formularzu przygotowanym przez organizatora konkursu, oraz krótkimi próbkami tekstów. Większość zgłoszeń zawierała propozycję dramatyczną odpowiadającą problematyce koncepcji, co pozwalało lepiej zapoznać się z wrażliwością dramatyczno-teatralną Autorki/Autora. Jury zachęca organizatorów Programu pisarskiego do tego, aby do konkursu zgłaszane były próbki dramaturgiczne oparte na temacie wskazywanym w koncepcji. Autorzy propozycji deklarowali grupę wiekową potencjalnych odbiorców, co wynikało z podejmowanej problematyki i w większości przypadków odpowiadało modelowym wyobrażeniom o odbiorcach we wskazanym wieku. Harmonijnie rozłożyła się liczba propozycji adresowanych do dzieci w przedziałach wiekowych od 6-10 lat; 10-13 lat; 13-15 lat – w każdej z grup było ponad 20 zgłoszeń. W tym roku skromniej reprezentowane były koncepcje dramatów dla osób powyżej 15 roku życia  –  5 zgłoszeń. Z kolei więcej niż w poprzedniej edycji było propozycji sztuk adresowanych do dzieci między 3 a 6 rokiem życia – 6 zgłoszeń. Można w tym widzieć pozytywny efekt sygnalizowania potrzeby takich tekstów zarówno przy okazji konkursu, dyskusji środowiska teatralnego, jak i w raportach o teatrze dla dzieci i młodzieży. W opisach odbiorców koncepcji zwraca również uwagę świadome zastosowanie kategorii „teatr familijny” przez kilkoro Autorów/Autorek. Po dyskusji o adekwatności koncepcji do wskazywanych adresatów jury zachęca organizatorów Programu pisarskiego do rezygnacji z liczbowego określania wieku odbiorców. 

Lektura wszystkich koncepcji oraz fragmentów dramaturgicznych pozwala dostrzec kilka tendencji tematycznych oraz dramaturgicznych. Jeden z nurtów stanowiły dramaty rozgrywające się w środowisku szkolno-rodzinnym. Dominującymi bohaterkami były postaci dziewczęce, a wśród podejmowanych problemów były: lęk, poczucie odmienności, trudne relacje rówieśnicze, życie pod presją mediów, dorastanie i relacje z rodzicami, widzialność dzieci i młodych osób w społeczeństwie, śmierć bliskiej osoby oraz sprawy tabuizowane. Skromnie reprezentowane było doświadczenie chłopięce. Znaczącą reprezentację miały propozycje, w których podjęta została problematyka współczesnego kryzysu ekologicznego. Była ona ujmowana przede wszystkim w fabułach z bohaterami zwierzęcymi. Kilka koncepcji dotyczyło wyzwań związanych z rozwojem robotyki i sztucznej inteligencji, przy czym projektowały one relacje człowieka z technologią osadzone na dobrze już rozpoznanych typach narracji. Wiele tekstów opierało się na personifikacji uczuć i myśli lub na działaniach innych postaci alegorycznych. Były koncepcje, w których w centrum był co prawda bohater dziecięcy/młodzieżowy, ale wizja świata i planowany konflikt dramatyczny dotyczyły tak naprawdę osób dorosłych i to oni powinni być adresatami proponowanych dramatów. W znacznej grupie tekstów struktura dramaturgiczna opierała się na tradycyjnym schemacie podróży głównego bohatera. Były propozycje przypominające dramat stacji oraz koncepcje oparte na strukturze kolażowej. Zauważalną grupę stanowiły koncepcje sięgające po RPG jako źródło struktury dramaturgicznej i otwierające teksty na różne strategie aktywizacji odbiorcy.  

Do drugiego etapu naboru do Programu pisarskiego wybranych zostało 10 koncepcji sztuk teatralnych, które w różnym zakresie spełniały następujące cechy: proponowały interesujące ujęcie problematyki proponowanej dzieciom i młodzieży, stwarzały szansę na kreację nieszablonowych i pełnowymiarowych bohaterów, wprowadzały nieoczywiste rozwiązania fabularne, tworzyły przestrzeń na metaforę i interesujące zawiązanie relacji z potencjalnym odbiorcą. Po raz pierwszy od powstania Programu zdarzyła się sytuacja, że po odkodowaniu koncepcji wybranych do drugiego etapu okazało się, że dwa zgłoszenia należą do jednej Autorki. 

Na drugim etapie naboru jury przeprowadziło rozmowy z dziewięcioma Autorkami i Autorami koncepcji na tematy wynikające z proponowanej tematyki, pomysłów dramaturgicznych, kierunków rozwoju bohaterów i konfliktów. Koncepcje sztuk teatralnych zakwalifikowane do II etapu naboru do Programu pisarskiego 2026 (kolejność alfabetyczna wg tytułów koncepcji):

• „Do kogo płyniesz?” Michała Kaźmierczaka,
• „FAFLAKI” Macieja Kowalczyka,
• „To tylko świnka” Kamili Kuci,
• „W brzuchu motyle, pod pachami włosy” Huberta Michalaka,
• „Jaszczurka mieszka w szafie”Aleksandry Muniak,
• „Moc kolorów” Hanny Mentlewicz,
• „NIE TERAZ” Joanny Piwowar-Antosiewicz,
• „Wszyscy chcieli dobrze” Joanny Piwowar-Antosiewicz,
• „brb, myślę” Marty Sokołowskiej,
• „Niewidzialna” Patrycji Wysokińskiej.