Rozstrzygnięcie 36. Konkursu na Sztukę Teatralną dla Dzieci i Młodzieży

Ogłaszamy wyniki 36. Konkursu na Sztukę Teatralną dla Dzieci i Młodzieży organizowanego przez Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu.

Do 36. Konkursu na Sztukę Teatralną dla Dzieci i Młodzieży zgłoszone zostało 113 sztuk. Jury pierwszego etapu w składzie: Katarzyna Krajewska i Katarzyna Grajewska zakwalifikowało do drugiego etapu 18 tekstów.

Jury drugiego etapu w składzie: Magdalena Bednarek, Michał Buszewicz, Piotr Dobrowolski, Joanna Żygowska postanowiło przyznać trzy nagrody i jedno wyróżnienie.

Nagrody

• I nagrodę w wysokości 10 000 zł otrzymuje Urszula Gołdowska za sztukę „Kompania Kompletnej Klęski”
• II nagrodę w wysokości 7 000 zł otrzymuje Aleksandra Barczyk za sztukę „Invisible”
• III nagrodę w wysokości 4 000 zł otrzymuje Paweł Fic za sztukę „Zuzia rozmawia z Humbakami”

Zwycięskie dramaty zostaną opublikowane w 55 tomie serii Nowe Sztuki dla Dzieci i Młodzieży.

Wyróżnienie

• wyróżnienie otrzymuje Hanna Dziubińska za sztukę „Zrób scenę, mamo”

Serdecznie gratulujemy!

Uzasadnienie jury:

Nagrody

„Kompania Kompletnej Klęski” Urszuli Gołdowskiej

Tworzenie w opowieściach dla dzieci i młodzieży konstrukcji opartych o wizytę w obcej krainie, będącej metaforą problemu, nie należy do pomysłów nowatorskich. Tym bardziej interesujące jest to, co udało się Urszuli Gołdowskiej osiągnąć w dramacie „Kompania Kompletnej Klęski”. Kraina zwana Samoklęskami jawi się jako miejsce, które odwiedza się celowo lub mimowolnie, a czas w niej spędzony zależy od umiejętności akceptacji stanu kryzysu emocjonalnego. Miejsce to zapełniają krótko wizytujący – jak Szarówa, główna bohaterka – albo wieloletni mieszkańcy, którzy w Samoklęskach dorastają, stając się podstarzałymi nastolatkami, ewoluującymi z „Małych Smutnych” w „Dużych Smutnych”, zatopionymi w przeszłych problemach. Samoklęski to wreszcie i miejsce, gdzie udają się czasem rodzice głównej bohaterki, co więcej – sami przyznają, że to tam właśnie się poznali.

Sposób, w jaki Urszula Gołdowska różnicuje bohaterów, pokazuje rozmaite motywacje ich odwiedzin. Diagnozuje też umiejętności – lub ich brak – w poradzeniu sobie z powróceniem do codziennego życia i stanowi dojrzałą i emocjonalnie pogłębioną opowieść o wychodzeniu z kryzysu. Jednocześnie dramatowi daleko do terapeutycznego „gotowca” albo realizowanego sztampowego schematu dramaturgicznego. Zamiast magicznych sposobów wyjścia z Samoklęsk najskuteczniejszym sposobem okazuje się świadome zanurzenie się w problematyczny stan, dojście do jego centrum i neutralizacja – co ważne: nie na zawsze, bo do Samoklęsk bohaterowie wrócą nie raz.

„Kompania Kompletnej Klęski” posiada niezaprzeczalną wartość jako tekst integrujący świat i potrzeby młodych ze światem i potrzebami dorosłych, uwspólnia doświadczenie kryzysu i daje narzędzia do ich opracowania, a także – co nie zostało tu wspomniane wcześniej, ale stanowi również o wartości tego tekstu – cechuje ją literacki słuch, dramaturgiczna precyzja i niewymuszone, inteligentne poczucie humoru.

„Invisible” Aleksandra Barczyk

Gdy niewidoczność jest zdolnością superbohatera, stanowi niezbywalną zaletę, gdy jednak jest własnością zwykłego człowieka, sprawia, że osuwa się on w niebyt – społeczny, ale także egzystencjalny. Taki stan jest punktem wyjścia w sztuce „Invisibile” Aleksandry Barczyk – przedstawiony z dużą wrażliwością w różnych odsłonach: rodzinnej, szkolnej, osobistej. Zwarta kompozycja tekstu, pokreślona wymowną klamrą, i dynamiczne dialogi pozwalają bez trudu obserwować drogę bohaterki, która emancypuje się od mocy cudzego spojrzenia i narzuconej roli, zaczynając priorytetyzować własną perspektywę, odczucia, pragnienia i upodobania, nawet jeśli innym mogą wydać się one błahe, banalne, dziecinne. Uprzywilejowanie dziecięcego horyzontu wyobrażeń stanowi bardzo istotną zaletę tekstu poruszającego problematykę szczególnie istotną w okresie adolescencji, odtwarza bowiem ciągłość osobistego doświadczenia, ukazując dziecięce kryzysy jako istotne i tożsamościotwórcze – także z perspektywy nastoletniości. Dochodzenie do samoświadomości w „Invisible” jest ukazane w scenach oscylujących między dosłownością a metaforą, co wartościowo otwiera perspektywę interpretacyjną. Na podkreślenie zasługuje niekonwencjonalna kreacja dorosłego pomocnika, który w tym procesie towarzyszy dziewczynce. Opiekunem i mistrzem wtajemniczenia uczyniono bowiem szkolną szarą eminencję – woźnego. To on zauważa dziewczynkę i pytaniami pokazuje jej dalszą drogę.

„Zuzia rozmawia z Humbakami” Paweł Fic

Bohaterka sztuki „Zuzia rozmawia z Humbakami” Pawła Fica wyrusza w podróż w poszukiwaniu wielorybów, od dawna budzących jej fascynację i o których wie naprawdę dużo. W stronę oceanu pchają dziewczynkę zarówno wielkie pragnienie, jak i wewnętrzna tęsknota, którą nosi w sobie – a może również potrzeba ucieczki od rzeczywistości, w której nie czuje się rozumiana.

To opowieść o dziecku, które opuszcza dom w poszukiwaniu własnej autonomii, oraz istot zdolnych ją zrozumieć. Czy są nimi tytułowe Humbaki? A może to Wiosło i Harpun – towarzysze podróży Zuzi? A może sama wyprawa przez będący w nieustannym ruchu ocean ma jeszcze inny cel – głębsze poznanie siebie, spojrzenie z dystansu na codzienność, dom i rodziców, by móc poczuć nową, dotąd nieznaną tęsknotę i lepiej zrozumieć samą siebie.

Język sztuki jest dynamiczny, a wypowiedzi bohaterów krótkie – to nadaje podróży rytm, ale też zostawia przestrzeń na teatralną interpretację. Sprzyja temu również oszczędna ilość didaskaliów. Sposób ukazania oceanu i języka humbaków otwiera ciekawe pole dla teatralnej fotosfery.

Finał sztuki nie przynosi jednoznacznego rozwiązania. Konfrontuje nas z wieloznacznością – scena końcowa może być opowieścią o zaufaniu, o porażce, ale i o podejmowaniu ryzyka.

Wyróżnienie

„Zrób scenę, mamo” Hanna Dziubińska

„Zrób scenę, mamo” to dramat, który na tyle poważnie traktuje młodych dorosłych, będących wirtualnymi odbiorcami tego tekstu, że odwraca typową dla teatru młodzieżowego perspektywę prezentacji. Polska dramaturgia dla dzieci i młodzieży nie unika ukazywania punktu widzenia osób dorosłych. Zwykle jednak postaci rodziców czy nauczycieli pozostają na drugim planie, stając się tłem albo kontrapunktem dla młodych, pierwszoplanowych bohaterek i bohaterów. W dramacie Hanny Dziubińskiej postać Syna pojawia się tylko na początku i końcu tekstu, a jego obecność ramuje główną akcję dramatu, skupiającego się na działaniach, emocjach i refleksjach Matki. Po znakomicie stylizowanym na grecką tragedię wprowadzeniu („Inwokacja”), obrazującym codzienne – wychowawcze, edukacyjne i domowe – zmagania kobiety, wyrusza ona na poszukiwania własnego dziecka. Zniknięcie Syna i utrata jego kontaktu z Matką w obliczu kryzysu są znakiem rzeczywistej tragedii, współdzielonej przez oboje, powiązanych ze sobą więzami krwi i uczuć, bohaterów.

Dramat Dziubińskiej oparty jest na celnej i wymownej metaforze fizycznej dezintegracji Syna, będącej znakiem jego problemów. W kolejnych scenach, odzwierciedlających poszukiwania Matki, bohaterka konfrontowana jest z różnymi punktami widzenia, wymagających od niej refleksji i waloryzacji stereotypów dotyczących „właściwego” wychowania, prawdziwej, niewarunkowanej niczym troski o dziecko i nowomowy, zapożyczonej z modnego słownika psychologii dziecięcej. „Zrób scenę, mamo” to świetnie napisany, znakomicie wykorzystujący i podważający logiczne i językowe schematy dramat, pozwalający lepiej zrozumieć niełatwą rolę matki we współczesnym społeczeństwie. Tekst nie pozbawia swojej bohaterki podmiotowości ani nie oferuje prostych, gotowych rozwiązań, zamiast nich skłaniając swoich odbiorców do podjęcia próby zrozumienia przedstawionej sytuacji. Droga Matki, nieograniczona do wewnętrznej refleksji, daje okazję do stworzenia różnorodnej prezentacji scenicznej, otwierając przestrzeń dla interpretacji reżyserskich wykorzystujących różnorodne techniki teatralne.

–––

Sztuki zakwalifikowane do drugiego etapu (kolejność alfabetyczna według tytułów):

„BARDZO SZTUCZNA INTELIGENCJA” – Leonard Woroniecki
„Bezrogi jednorożec” – Liliana Fabisińska
„Cyber Bzik” – Piotr Ziniewicz
„Invisible” – Aleksandra Barczyk
„Jeden sprzęt – wiele możliwości” – Monika Brocka
„Kompania Kompletnej Klęski” – Urszula Gołdowska
„MILLIE, JESTEŚ TAKA PIĘKNA” – Marcin Teodorczyk
„Moi rodzice nie rozmawiają ze mną, no wiecie o czym…” – Rafał Paśko
„Mordeczka” – Agnieszka Anna Włodarska
„Ona tylko śpi” – Karolina Szczypek
„Pidżama” – Paweł Fic
„RZEKA W PRALCE albo KIEDY WCHODZISZ LUSTRO JUŻ CIĘ NIE ODBIJA” – Alef Novis
„Sceny z życia przegrywa” – Lidia Karbowska
„SPARINGPARTNER” – Piotr Przybyła
„STADO” – Anna Chudek-Niczewska
„Takie coś” – Maciej Zieliński
„Zrób scenę, mamo” – Hanna Dziubińska
„Zuzia rozmawia z Humbakami” – Paweł Fic

Gratulujemy!