Elipse
Powrót

Szkice

11.01.2016

Scena Czytana, jesień 2015. Podsumowanie projektu

autor: Krzysztof Cicheński

W październiku i listopadzie 2015 roku odbyły się kolejne, adresowane już do młodzieży, spotkania ze Sceną Czytaną – projektem Centrum Sztuki Dziecka realizowanym ostatnio na Scenie Wspólnej w Poznaniu, w ramach którego publiczność poznaje nowe sztuki teatralne w ich wersji czytanej przez zawodowych aktorów. Po każdej prezentacji odbywają się dyskusje wokół tematyki zaproponowanych dramatów z powodzeniem angażujące widzów-słuchaczy.

To doświadczenie dramatyczno-teatralne w swej minimalistycznej formie skutecznie przyciąga młodych odbiorców. Jesienna edycja była tego potwierdzeniem i jednocześnie próbą poszukiwania nowych możliwości czynnego wniknięcia w problematykę poruszaną w sztukach teatralnych oraz w samą konwencję dramatu – dramatycznego rozwiązywania konfliktów i budowania scenicznej wypowiedzi w relacji z postaciami i widownią. Pierwsze dwa spotkania miały podobny charakter do wszystkich poprzednich, jednak podczas trzeciego, listopadowego, organizatorzy oddali scenę młodzieży.

„Nina i Paul”, sztuka Thilo Refferta, opowiada historię pierwszej miłości tytułowych bohaterów zrodzonej z przyjaźni, wspólnych przeżyć i nieśmiałych zbliżeń. Te doświadczenia staną się z czasem jednymi z najważniejszych wspomnień z dzieciństwa, a także pierwszym krokiem w dorosłość. Być może po raz pierwszy na Scenie Czytanej pojawił się taki tekst. Autor nie zwraca bowiem uwagi na konkretny problem społeczny czy tożsamościowy, związany z dorastaniem, który przejawia się w formie buntu, konfliktu czy zmagania z rzeczywistością. Fabuła wydaje się wręcz przygodowa, a całość zarysowuje sielankowy obraz pogodnego przechodzenia z dzieciństwa w młodość. Podczas dyskusji słuchacze zwrócili jednak uwagę na konieczność pielęgnowania w sobie dobrych wspomnień z dzieciństwa, kolekcjonowania doświadczeń, które mogą stać się fundamentem wrażliwości i postawy wobec świata. Czytanie uruchomiło w każdym z nich indywidualny proces przypominania sobie własnych, podobnych sytuacji. Być może dla niektórych stało się okazją do spojrzenia po raz pierwszy z dystansu na siebie i to, co już się przeżyło, a ta perspektywa jest niezwykle istotna w poszukiwaniu odpowiedzi na podstawowe pytanie każdego człowieka, także nastolatka – „kim jestem?”.

„Januszek idzie na dyskotekę” Sebastiana Równego to krótka relacja z kilku dni życia nastoletniego everymana. Januszek niczym szczególnym się nie wyróżnia i nie za bardzo mu na tym zależy. Być może jego charakterystyczną cechą jest brak indywidualnej motywacji i angażowania się w życie. Z relacji z rodziną, nauczycielką czy rówieśnikami wynikają banalne sytuacje domowe i szkolne, których głównym tematem jest szkolna dyskoteka i próba poderwania Januszka przez koleżanki. Bohater jest popychany do działania, robi wszystko tak, jak podpowiadają mu inni, z rozpędu i zarazem w pełni zrezygnowany. Obecność narratora, który prezentuje fabułę na scenie, wprowadza jednak pewien dystans. Komizm sytuacyjny skutecznie wprawia słuchaczy w stan rozbawienia, niekiedy prowokuje wybuchy śmiechu wynikające z rozpoznania stereotypowych motywów z życia codziennego nastolatków, które pokazane są w krzywym zwierciadle. To proste utożsamienie i metateatralne przymrużenie oka pozwala być może uruchomić nową perspektywę poznawczą ukazującą jednostkę – młodego człowieka złapanego w sieć relacji determinujących jego życie. Narrator opisujący tę groteskową rzeczywistość, w ramach której przedstawiona historia pozbawiona jest pointy, staje się głównym bohaterem – to jego postawę przyjęli słuchacze tego czytania.

Ostatnie, listopadowe spotkanie ze Sceną Czytaną było wydarzeniem szczególnym. Po pierwsze, było realizacją eksperymentalnego projektu wydawniczego, jakim jest specjalny zeszyt „Nowych Sztuk dla Dzieci i Młodzieży”, zatytułowany „Nowe Sztuki Młodzieży dla Młodzieży”. Zawiera on teksty napisane przez nastoletnich autorów na organizowany przez Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu w latach 2013-2015 konkurs na miniaturę teatralną. Spośród opublikowanych tekstów na Scenie Czytanej pojawiły się: „48 godzin na dobę” Zuzanny Bućko, „Przystanek” Moniki Prokulewicz, „888 dni bycia pomnikiem” Zuzanny Ciosmak oraz „Możesz umrzeć w butach, które masz na sobie” Lidii Karbowskiej, a także nowy tekst, napisany przez Zuzannę Jezierską z Klubu przy Wspólnej, zatytułowany „Facebook”. Niektóre z nich były już prezentowane wcześniej w ramach Sceny Czytanej, tym razem jednak – i to jest drugi oraz najważniejszy argument, by uznać to wydarzenie za szczególne – teksty zostały przygotowane i zaprezentowane na scenie przez młodzież licealną, członków wspomnianego Klubu. Od strony reżyserskiej nad całością czuwała aktorka poznańskiego Teatru Nowego Dorota Abbe. Ten artystyczno-edukacyjny projekt pozwolił młodym ludziom wejść w problematykę wybranych sztuk znacznie głębiej niż w przypadku, gdy jako widownia śledzą teksty czytane przez aktorów. Nastoletni aktorzy doskonale odnaleźli siebie w postaciach i sytuacjach wykreowanych przez autorów będących ich rówieśnikami. Ta bliskość pisarzy i wykonawców w wyrażaniu własnej wrażliwości poprzez język i uczucia sprawiła, że z jednej strony mówili oni ze sceny w swoim imieniu, z drugiej jednak potrafili zachować racjonalny dystans. Myślę jednak, że najciekawsze w tym eksperymencie były reakcje rodziców, którzy przyszli na spektakl. Zobaczyli oni na scenie dojrzałych, świadomych ludzi, którzy mają własne zdanie, własny stosunek do rzeczywistości i odwagę, by o tym mówić. Wielu było tym wręcz zdziwionych. Prezentacja tych miniatur zadziałała więc pozytywnie na obie strony teatralnej czwartej ściany. W trakcie dyskusji, którą później prowadziłem, dało się odczuć, że teatr stał się alternatywną formą komunikacji miedzy nastolatkami i dorosłymi. Być może to, o czym nie rozmawia się w domu otwarcie, powodując niekiedy brak wzajemnego zrozumienia, udało się przemycić w tej prezentacji – zdawali się to potwierdzać zarówno widzowie jak i uczestnicy.

Jesienna edycja Sceny Czytanej w sezonie artystycznym 2015/2016 z jednej strony potwierdziła swój status projektu potrzebnego i dobrze ocenianego przez młodzież, która odwiedza Scenę Wspólną regularnie i z zaangażowaniem bierze udział w dyskusjach na tematy poruszane w sztukach. Z drugiej strony ta sprawdzona już od dziesięciu lat przez CSD w Poznaniu formuła czytań dramatów, niekiedy wspomaganych prostymi chwytami teatralnymi, dzięki otwartości prowadzących projekt Zbigniewa Rudzińskiego i Izabelli Nowackiej wciąż zaskakuje i dostarcza nowych doświadczeń. Wszelkiego rodzaju eksperymenty wokół spotkań gimnazjalistów i licealistów z dramaturgią pisaną dla nich, a czasem także przez nich samych, wciąż przynoszą wiele cennych spostrzeżeń zarówno dla odbiorców jak i samych twórców zaangażowanych w Scenę Czytaną.

Od redakcji:

Jesienne prezentacje najnowszych sztuk teatralnych rozpoczęło 21 września czytanie sztuki Maliny Prześlugi „A morze nie”, utworu nagrodzonego w ostatniej, 26. edycji konkursu dramatopisarskiego organizowanego przez Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu. Czytanie tego, kierowanego do dzieci od 8 lat, tekstu o niezwykłej przyjaźni Bałwana i Marchewki wspaniale przygotowała i brawurowo wykonała Irena Dudzińska wraz z Izabellą Nowacką, Piotrem Dąbrowskim, aktorem Teatru Polskiego w Poznaniu, oraz Arturem Romańskim, aktorem poznańskiego Teatru Animacji. Rozmowę z dziećmi o bohaterach tej historii przeprowadziła Katarzyna Grajewska.

Czytaj inne

Za nami Forum o współczesnej dramaturgii dla młodej widowni w Polsce!

22.09.2022

Forum w liczbach wygląda imponująco! Dziękujemy za obecność w Poznaniu.

Czytaj dalej

Raport: „Teatr dla dzieci i młodzieży – zmiana paradygmatu?”

15.09.2022

Zapraszamy do zapoznania się z raportem „Teatr dla dzieci i młodzieży - zmiana paradygmatu?”.

Czytaj dalej

Premiera dwóch książek w serii „Nowe Sztuki dla Dzieci i Młodzieży”

06.09.2022

Na początku września odbędzie się premiera dwóch kolejnych antologii w serii „Nowe Sztuk dla Dzieci i Młodzieży”.

Czytaj dalej

Slam dramatopisarski (twórczość dla młodej widowni)

01.09.2022

Zapraszamy do udziału w slamie dramatopisarskim – wydarzeniu towarzyszącym Forum o współczesnej dramaturgii dla młodej widowni w Polsce!

Czytaj dalej

Premiera Sceny Czytanej online „Stalowy wilk”

05.08.2022

Na platformie PPV Centrum Sztuki Dziecka jest już dostępna najnowsza odsłona Sceny Czytanej online. Tym razem jest to propozycja dla dzieci od 12 lat.

Czytaj dalej

Program Forum o współczesnej dramaturgii dla młodej widowni w Polsce

03.07.2022

Pierwsze ogólnopolskie Forum o współczesnej dramaturgii dla młodej widowni w Polsce odbędzie się między 15 a 18 września 2022 roku w Poznaniu. Poniżej prezentujemy program wydarzenia.

Czytaj dalej

„Ptasilot” – premierowe czytanie online

31.05.2022

Sztuka „Ptasilot” Anah Filou w tłumaczeniu Iwony Nowackiej już od dziś dostępna w ramach projektu Scena Czytana online.

Czytaj dalej

Znamy laureatów 33. Konkursu na Sztukę Teatralną dla Dzieci i Młodzieży!

17.05.2022

Prezentujemy werdykt jury 33. Konkursu na Sztukę Teatralną dla Dzieci i Młodzieży, organizowanego przez Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu.

Czytaj dalej

„Pozwólmy działać materii tekstu!” – warsztaty dramatopisarskie z Carstenem Brandauem

13.04.2022

Zapraszamy do udziału w dwudniowych warsztatach dramatopisarskich, które poprowadzi Carsten Brandau, niemiecki autor sztuk dla widowni dorosłej oraz dziecięcej.

Czytaj dalej

Światowy Dzień Teatru dla Dzieci i Młodzieży 2022

20.03.2022

Światowy Dzień Teatru dla Dzieci i Młodzieży w roku 2022 obchodzimy w szczególnych okolicznościach. Obchodzimy jednak ten dzień także w cieniu wojny spowodowanej rosyjską agresją na Ukrainę.

Czytaj dalej