Elipse
Powrót

Szkice

03.10.2011

Od młodego widza do „Młodego Szekspira” i z powrotem – relacja z warsztatów

autorka: Paulina Danecka

Obrazy, którymi nasiąka dziecko, budują jego późniejsze rozumienie sztuki. Dlatego tak ważne są dobre początki i dobre praktyki teatralne – rzut oka na działalność Centrum Sztuki Dziecka oraz Stowarzyszenia Teatrów Dzieci i Młodzieży ASSITEJ w zakresie konkursów dramaturgicznych.

Właśnie takich spotkań i doświadczeń szukałam od dawna. Piszę z perspektywy uczestniczki warsztatów i konkursów dramatopisarskich dla osób, które twierdzą, że są za młode, że brak im sytuacji rozwoju i konfrontacji własnego pisarskiego talentu. Dla tych, którzy nie wiedzą, gdzie szukać i zakładają, że nic się nie dzieje w polskiej warsztatowo-konkursowej ofercie. Jestem pod dużym wrażeniem animacyjnego wymiaru działań poznańskiego Centrum Sztuki Dziecka oraz Stowarzyszenia Teatrów Dzieci i Młodzieży ASSITEJ, o których usłyszałam stosunkowo niedawno, a które działają u podstaw polskiego teatru dla dzieci od ponad 20 lat.

„Czego szuka młody widz, czego może potrzebować? Co mu przekazać: które z elementów tradycji zasługują na przechowanie i przeniesienie, które natomiast są echem dawno rozwiązanych problemów?” – pytają jurorzy konkursu na sztukę dla dzieci organizowanego przez poznańskie Centrum Sztuki Dziecka. Odpowiedzi szukają w nadsyłanych dramatach oraz podczas licznych pokonkursowych dyskusji.

Już dwudziesty raz spotkała się kapituła wraz z laureatami i zaproszonymi gośćmi – tym razem w Obrzycku pod Poznaniem. Pod okiem jurorów: Tadeusza Pajdały, Pawła Aignera, Piotra Cieplaka, Waldemara Raźniaka oraz Zbigniewa Rudzińskiego, dyskutowano o nadesłanych sztukach i o kierunkach rozwoju teatru dla dzieci.

Warsztaty w Obrzycku to bardzo intensywny weekend – okazja do spotkania w gronie dramatopisarzy, reżyserów, aktorów, dyrektorów teatru oraz pionierów polskiego teatru dla dzieci. Performatywne czytanie zwycięskiej sztuki Roberta Jarosza „W brzuchu wilka”, praca na nagrodzonych tekstach Maliny Prześlugi, Macieja Dużyńskiego oraz Jarosława Jakubowskiego. Spotkanie z pozostałymi wyróżnionymi: Elżbietą Chowaniec i Magdą Durdą, pod obecność dyrektorów teatrów: Zbigniewa Prażmowskiego (Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu) i Dariusza Wiktorowicza (Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana w Będzinie), z gościnnym wykładem profesora Czaplińskiego, który pozostawił pytanie: „Ile może dramat?”

Ile może dramaturg? Ile może reżyser? Ile może dyrektor? Ile może widz? Mogą tyle, ile mogą razem, co się uda uwspólnić i przetransmitować. Zrozumieć i zrealizować.

Sztuki dla młodych, coraz młodszych widzów, cieszą się coraz większym zainteresowaniem. Rodzice chcą być w teatrze, edukować przez teatr, wreszcie: zrozumieć teatr. Na teatr nigdy nie jest za późno, nie jest też za wcześnie – obrazy, którymi nasiąka dziecko, budują jego późniejsze rozumienie sztuki. Dlatego tak ważne są dobre początki i dobre praktyki teatralne. Ale które są dobre? Rodzice chcieliby nowego, dyrektor teatru musi liczyć się z finansami.

Dyrektor teatru wie, że dobre jest to, co sprawdzone i poparte tradycją, wartościowe, lecz nie wywrotowe. Na szczęście dyrektor teatru to również: reżyser, aktor, pedagog, który pomiędzy ośki teatralnego koła, z lekką nieśmiałością próbuje instalować nagradzane, ale ciągle niedoceniane dramaty współczesne. Często są to dramaty laureatów konkursu na sztukę dla dzieci i młodzieży – skoro zyskały uznanie członków komisji, zyskują również zaufanie dyrektorów artystycznych. W Obrzycku dyrektor teatru spotyka się z laureatami nagradzanych sztuk, dyskutują na granicy warunków teatru, pomysłów autora oraz możliwości sceny – rodzi się zrozumienie. Rozmawiają o współpracy w obszarze tego, co dostępne, wobec tego, co rozwojowe. Zaproszenie na rzeczone spotkania otrzymują jurorzy, reprezentanci teatrów, laureaci oraz wyróżnieni w konkursie na sztukę dla dzieci i młodzieży. Niektórzy z nich są również byłymi laureatami konkursu organizowanego przez ASSITEJ: „Szukamy polskiego Szekspira” (kategoria wiekowa do 21 lat), którzy już od jakiegoś czasu rozwijają się na dramatopisarskiej ścieżce. Spotkanie w Obrzycku można stawiać za wzór i powielać jako dobrą praktykę.

Podobne praktyki obserwowałam podczas berlińskiego festiwalu „Augenblick Mal!” – reprezentowały one działania Międzynarodowego Stowarzyszenia Teatru dla Dzieci i Młodzieży ASSITEJ, która ma swoich przedstawicieli w organizatorach konkursu, jak również w tradycji młodzieżowych obozów teatralnych realizowanych przez Halinę Machulską oraz Macieja Wojtyszko.

Tegoroczny obóz w Teresinie, w którym miałam okazję wziąć udział, zgromadził sporą grupę jeszcze nie zawodowych, ale na pewno bardzo uzdolnionych i już doświadczonych: dramaturgów, tłumaczy oraz aktorów. Młodzi twórcy działali z dużym rozmachem i determinacją, pozostając pod niezbędną dla pierwszych kroków ochroną: w warunkach cieplarnianej uwagi i uwag, które sprzyjają rozwojowi. Ten pierwszy krok: twórcza praca, której się nie zapomina, zaszczepia potrzebę dalszych działań. Kolejnym krokiem dla wielu obozowiczów okazuje się udział w konkursie na sztukę dla dzieci CSD, a następnie udział w spotkaniu pokonkursowym, skąd (miejmy nadzieję) tylko krok na deski polskich teatrów i do serc młodych widzów.

Od dwóch, wspomnianych przeze mnie konkursów, zaczyna się łatwo i przyjemnie, zwłaszcza będąc młodym twórcą, którego wrażliwości bliżej być może do potrzeb i problemów własnego dzieciństwa, niż do wielkich problemów tego świata Nie znaczy to wcale, że dla dzieci piszą tylko młodzi. Pisanie dla najmłodszych to oddzielny temat, wymagający wrażliwości na równym poziomie z wiedzą i doświadczeniem. Co więcej: dobrze napisana sztuka dla dzieci to ta, w której przyjemność znajdują reprezentanci wszystkich pokoleń – sztuka uniwersalna. Największą i niezmienną zaletą pisania dla dzieci pozostaje fakt, że można wszystko. Tutaj nic nie ogranicza wyobraźni, bo fantazja jest od tego, żeby pisać na całego.

Nowa Siła Krytyczna
21 września 2011

Czytaj inne

Na głowie się nie mieści

29.03.2024

„W jakim stopniu udaje się w teatrze dla młodej widowni zachować uniwersalność charakteryzującą większość picturebooków – ich nieprzystawalność klasyfikacjom wiekowym odbiorców?”

Czytaj dalej

Czemu Antek boi się trolli?

27.03.2024

„[…] bardzo ważne jest odtabuizowanie języka i tematów związanych życiem i twórczością osób z niepełnosprawnościami”.

Czytaj dalej

Nic o nas bez nas

13.03.2024

O głosie dziecka w teatrze dla młodej widowni oraz sposobach pracy z dziećmi podczas realizacji spektakli pisze Katarzyna Lemańska.

Czytaj dalej

Od okresu melodii do okresu wyrazu – o komunikacji niewerbalnej z małymi odbiorcami i metodach tworzenia spektakli dla najnajów

28.12.2023

„Projekty artystyczne z użyciem czy to znaków polskiego języka migowego, opatentowanych metod takich jak bobomigi Danuty Mikulskiej, czy po prostu naturalnych znaków i gestów służą wspieraniu i budowaniu komunikacji autentycznej, spotkaniu twarzą w twarz, oraz zwracają uwagę na negatywne skutki popularyzacji komunikacji cyfrowej”.

Czytaj dalej

Jak pisać z młodzieżą, a nie tylko dla młodzieży? – case study z pisania sztuki „Wychowanie Fizyczne”.

14.12.2023

„Do każdej wyprawy należy się przygotować. Myślę, że do wyprawy mającej służyć researchowi do pisania sztuki – szczególnie”.

Czytaj dalej

Czy dzieci i wilki uratują świat? Relacje „istot głęboko czujących” w dramatopisarstwie Katarzyny Matwiejczuk dla młodej widowni

21.04.2023

„Katarzyna Matwiejczuk proponuje namysł nad ekologią głęboką, której przedstawicielami są dzieci. W przeciwieństwie do zwolenników ekologii płytkiej, świadomych realnych przecież zagrożeń ekologicznych, bohaterowie opisanych sztuk nie szukają doraźnych rozwiązań […]”.

Czytaj dalej

Niedorosłe dorosłości. Co o czasie, przemijaniu oraz dojrzewaniu mówią Pourveur, Park i Bukowski?

27.03.2023

O refleksji nad subiektywnością czasu i odkrywaniem siebie w różnych okresach życia w dramatach Pourvera, Parka i Bukowskiego.

Czytaj dalej

Poszukiwanie samej siebie. Strategie reprezentacji bohaterów w teatrze dla młodzieży

16.02.2023

„Teatr dla młodzieży musi spełnić oczekiwania jednej z najbardziej wymagających grup odbiorczych. Jak ciekawie przedstawić postawy światopoglądowe młodych bohaterów?”

Czytaj dalej

Nowy język. PJM w spektaklach dla dzieci

29.06.2022

Krytyczka Katarzyna Lemańska analizuje wykorzystanie polskiego języka migowego w najnowszej dramaturgii dla młodych odbiorców i odbiorczyń. Jak osoby tworzące sztukę performatywną dopasowują się do potrzeb zróżnicowanej widowni?

Czytaj dalej

Co będziesz robił w sąsiedniej celi? – kilka subiektywnych myśli o tym, jak się rozwijać jako autor lub autorka sztuk dla młodej widowni w Polsce

21.02.2022

Jak się rozwijać jako autor lub autorka sztuk dla młodego widza? W jaki sposób doskonalić warsztat? Gdzie szukać inspiracji i tematów? A przede wszystkim – jak dotrzeć na teatralne sceny?

Czytaj dalej